کم خونی ناشی از فقر آهن

آهن یک ریز مغذی ضروری برای ساختن گلبولهای قرمز خون است. برای ساخته شدن گلبولهای قرمز خون بدن به موادمغذی مختلفی مثل آهن ، اسید فولیک، ویتامین ب12 ،ب6 ،ب2 وویتامین ث نیازدارد که باید از طریق برنامه غذایی روزانه تامین شود. کمبود آهن موجب بروز کمخونی فقرآهن می شود.

 

کمخونی فقر اهن چیست؟

اگر آهن به مقدار کافی برای ساختن گلبول قرمز خون در دسترس بدن قرار نگیرد ، بدن ابتدا از دخیره خود استفاده می کند. و در صورت ادامه کمبود ، دخایر آهن بدن کاهش می یابد. زمانی که کمبود اهن ادامه می یابد ، ذخایر بدن تخلیه شده وکمخونی فقراهن بروز می کند.

 

چه کسانی در معرض کم خونی فقراهن قرار دارند؟

کم خونی در تمام سنین دیده می شود ولی برخی از افراد ازجمله کودکان زیر 6 سال بخصوص کودکان زیر 2 سال به علت رشد سریع و قطع زودرس شیر مادر و دیر شروع کردن غذای کمکی ( غذای کمکی باید از پایان 6 ماهگی همراه با شیر مادر به کودک داده شود) ، زنان در سنین باروری (به علت عادت ماهیانه ،بارداری وشیردهی) ، نوجوانان به علت جهش رشد دوران بلوغ بیشتر در معرض خطر کمبود اهن و کمخونی ناشی از ان قرار می گیرند.

دختران نوجوان به علت شروع عادت ماهیانه و از دست دادن خون بیشتر از پسران نوجوان در معرض خطر کم خونی فقر آهن قراردارند. عادات غذایی غلط مثل مصرف چای بلافاصله پس از غذا و یا مصرف نانهایی که درتهیه آنها جوش شیرین بکار رفته و خمیر آنها ور نیامده است، نیز منجر به کمبود اهن می شود.

 

کم خونی فقرآهن چه مشکلاتی ایجاد می کند؟

- کمبود اهن می تواند منجر به تاخیر رشد جسمی ، اختلال در تکامل مغزی ، کاهش بهره هوشی کودکان، کاهش قدرت یادگیری و افت تحصیلی بشود. بهره هوشی کودکانی که دچار کمبود اهن می شوند 5 تا 10 امتیاز کمتر از کودکان غیر کم خون است. کودکان کم خون در مدرسه دچار افت تحصیلی می شوند.

- کمبود اهن مقاومت بدن را در برابر عفونتها کاهش می دهد و فرد مبتلا به کمبود اهن بیشتر به بیماری ها مبتلا می شود و دوره بیماری در او طولانی تر است. در افراد برگسالی که دچار کمبود اهن می شوند قدرت تمرکز حواس کم می شود .این افراد در انجام کارهای روزانه کارایی لازم را ندارند و خیلی زود دچار ضعف و خستگی می شوند.

- زنانی که دچارکمبود آهن می شوند، اغلب بی حوصله هستند ، علاقه ایی به کارکردن ندارند و خیلی زود احساس خستگی می کنند که خود موجب کاهش سطح مراقبت در خانواده می شود. اثرات کمخونی در دوران شیرخواری و اوایل کودکی غیر قابل جبران و با درمان های بعدی هم قابل اصلاح نیست.

- کم خونی مادر باردار به دلیل کمبود اهن سبب تاخیر رشد جنین ،تولد نوزاد باوزن کم (کمتر از 2500 گرم) و افزایش مرگ و میر حول و حوش زایمان می شود. از دست دادن خون به هنگام زایمان برای مادری که دچار کم خونی شدید است بسیار خطرناک است و ممکن است موجب مرگ مادر بشود.

منابع غذایی آهن

جگر، گوشت، مرغ، ماهی بهترین منابع غذایی اهن است. علاوه بر ان، تخم مرغ، غلات و حبوبات مثل عدس، لوبیا، سبزی ها مثل جعفری ، اسفناج، انواع خشکبار مثل توت خشک، انجیر، کشمش ، خرما و انواع مغزها مثل پسته، بادام ، گردو و فندق از منابع خوب اهن بشمار میروند.

بعضی از سبزی ها مثل گوجه فرنگی، فلفل دلمه ایی ، کلم ، گل کلم دارای ویتامین هستند و اگر همراه با غذا مصرف شوند باعث افزایش جذب اهن غذا می شوند. میوه ها بخصوص مرکبات نیز اگر پس از غذا مصرف شوند باعث افرایش جذب اهن وعده غذای می شوند.

اگر حتی مقدار کمی گوشت به غذاهای گیاهی اضافه شوند جذب اهن بیشتر میشود مخلوط کردن مقدار کمی گوشت به سویا جهت تهیه انواع غذاها مثل کتلت ،همبرگر و یا ماکارونی موجب می شود اهن بیشتری به بدن برسد.

 

چگونه باید از کمبود اهن و کمخونی فقر اهن پیشگیری کرد؟

- تمام افراد خانواده باید در برنامه غذایی روزانه خود از موادغذایی اهن دار مثل گوشت قرمز، مرغ، ماهی ، تخم مرغ ، سبزیجات مثل جعفری ،اسفناج و حبوبات مثل عدس و لوبیا استفاده کنند.

- همراه باغذا از سالاد شامل گوجه فرنگی ، کاهو ، فلفل سبز دلمه ایی و یا سبزی های تازه مثل سبزی خوردن و بعد از غذا میوه بخصوص مرکبات که حاوی ویتامین C می باشد، استفاده کنند. ویتامین C جذب اهن غذا را افزایش می دهد.

- کودکان و نوجوانان باید تشویق شوند که بجای مصرف تنقلات تجارتی مثل چیپس ،پفک و نوشابه های گازدار از انواع خشکبار مثل برگه ها ، توت خشک ،انجیر خشک،کشمش ،خرما و انواع مغزها شامل فندق، پسته ،گردو و بادام که از منابع خوب اهن می باشند استفاده کنند.

- از مصرف چای بلافاصله قبل و بعد ازغذا خودداری کرده و چای را یک تا دو ساعت پس از صرف غذا بنوشید.

- برای جلوگیری از ابتلا به آلودگی های انگلی اصول بهداشت فردی بخصوص شستن کامل دستها با اب و صابون قبل از تهیه و مصرف غذا و پس از هر بار اجابت مزاج را رعایت کنید.

- هنگام مصرف سبزی های خام دقت کنید که کاملا شسته و ضد عفونی شده باشد.

- از نانهایی استفاده کنید که خمیر ان کاملا ور امده و در تهیه انها از جوش شیرین استفاده نشده باشد.

- خانمهای باردار باید طبق توصیه پزشک از پایان ماه چهارم بارداری تا 3 ماه پس از زایمان روزانه یک عدد قرص آهن مصرف کنند.

- کودکان زیر 2 سال هم همزمان با شروع تغذیه تکمیلی تا 2 سالگی طبق توصیه پزشک از قطره آهن استفاده نمایند. تغذیه کودک با شیر مادر از بروز کمخونی در شیرخوار جلوگیری می کند. آهن موجود در شیر مادر اگر چه کم است ولی از قدرت جذب بالایی برخوردار است به همین دلیل خطر بروز کمبود اهن و کم خونی در کودکانی که با شیر مادر تغذیه می شوند کمتر است.

 

 

توئیتش کن تو فیسبوک شیر کن برای فرند فید بفرست به تامبلر بفرست چاپش کن